ವಿಷಯದ ವಿವರಗಳಿಗೆ ದಾಟಿರಿ

Posts tagged ‘ಜೆ.ಎನ್ ಮಂಡಲ್’

1
ಏಪ್ರಿಲ್

ದಲಿತ-ಮುಸ್ಲಿಂ ರಾಜಕಾರಣದ ‘ಭ್ರಮೆ’ ಮತ್ತು J.N ಮಂಡಲ್ ಎಂಬ ‘ವಾಸ್ತವ’- ಭಾಗ 3

ರಾಕೇಶ್ ಶೆಟ್ಟಿ

  1. ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗಿನ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದ ಮೌಲಾನಾ ಅಕ್ರಮ್ ಖಾನ್ ಅವರು ಬೈಸಾಕ್ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆದಿದ್ದನ್ನು ಓದಿದ ನಂತರ ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗ್ ನಾಯಕರ ಇರಾದೆಗಳು ನನಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದವು. ಬೈಸಾಕ್ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯುತ್ತ ಅಕ್ರಮ್ ಖಾನ್,’ದೆಹಲಿ ಒಪ್ಪಂದದ ನಂತರ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಸಚಿವ ಡಾ.ಎ.ಎಂ ಮಲೀಕ್ ,ರೇಡಿಯೋದಲ್ಲಿ “ಪ್ರವಾದಿ ಮಹಮ್ಮದರು ಕೂಡ ಅರಬ್ಬಿನಲ್ಲಿ ಯಹೂದಿಗಳಿಗೆ ಜಾಗ ನೀಡಿದ್ದರು” ಎಂದಿದ್ದಾರೆ, ಅರಬ್ಬಿನ ಯಹೂದಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡದೇ ಇದ್ದಿದ್ದರೆ ಮಲೀಕ್ ಅವರ ಮಾತು ಸರಿಯಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಪ್ರವಾದಿ ಮಹಮ್ಮದರು ಅರಬ್ಬಿನಲ್ಲಿ ಯಹೂದಿಗಳಿಗೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದು ಸತ್ಯವೇ. ಆದರೆ ಇದು ಕೇವಲ ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಾಯ. ಕಡೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಅರಬ್ಬಿನಿಂದ ಓಡಿಸಲು ಹೇಳಿದ್ದರು…’ ಅಕ್ರಮ ಖಾನ್ ಅವರ ಈ ಲೇಖನದ ಕುರಿತು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ನೂರ್ ಉಲ್ ಅಮೀನ್ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗ್ ನಾಯಕರು ಮೌನವಾಗಿರುವುದು ನೋಡಿ, ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ದೆಹಲಿ ಒಪ್ಪಂದ ಜಾರಿ ತರುವ ಇರಾದೆ ಇವರಿಗೆ ಇಲ್ಲವೇ ಇಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ಮನದಟ್ಟಾಯಿತು.
  2. ದೆಹಲಿ ಒಪ್ಪಂದದಂತೆ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ, ಹೊಸ ಸಚಿವರ ನೇಮಕಾತಿ ಮಾಡಬೇಕಿತ್ತು. ನಾನು ಆ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ 3 ಜನ ಅರ್ಹ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದ್ದೆ. ಆದರೆ ಅವರೆಲ್ಲರನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ದಲಿತ ವಿರೋಧಿ ಮತ್ತು ಹಣಬಲವಿದ್ದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿನ ಡಾ. ಬರಾರಿ ಅವರನ್ನು ನೇಮಿಸಿದ ರೀತಿಯಿಂದಲೇ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಸರ್ಕಾರದ ಹಿಂದೂ ವಿರೋಧಿ ಧೋರಣೆಯ ಅರಿವಾಯಿತು. ಈಗಾಗಲೇ ಪಶ್ಚಿಮ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂಗಳನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಮುಗಿಸಲಾಗಿದೆ, ಈಗ ಅದೇ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಪೂರ್ವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲೂ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈಗ ಅವರಿಗೆ ಹಿಂದೂ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ಪ್ರಭಾವಿಗಳು, ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳ ನಿರ್ನಾಮವಾಗಬೇಕಿದೆ. ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ರಾಜಕೀಯ, ಸಾಮಾಜಿಕ, ಆರ್ಥಿಕ ಚಿಂತನೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂಗಳ ಪ್ರಭಾವ ಅವರಿಗೆ ಬೇಕಿಲ್ಲ. ದಲಿತರಿಗೆ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಮೀಸಲಾತಿ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಈಡೇರಿಸಲಿಲ್ಲ.
  3. ಪೂರ್ವ ಬಂಗಾಳದ ಇಂದಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯೇನು?: ವಿಭಜನೆಯ ನಂತರ ಐವತ್ತು ಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಹಿಂದೂಗಳು ಭಾರತಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಕೇವಲ ಗಲಭೆಗಳು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ. ಹಿಂದೂ ವಕೀಲರ ಬಳಿ, ಹಿಂದೂ ಡಾಕ್ಟರ್ ಗಳ ಬಳಿ, ಹಿಂದೂ ವರ್ತಕರ ಬಳಿ ಮುಸ್ಲಿಮರು ವ್ಯವಹಾರ ನಡೆಸುತ್ತಿಲ್ಲ. ಹಿಂದೂಗಳ ಮನೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದೆ ಕಾನೂನು ಇಲ್ಲದೇ ವಶಪಡಿಸಿ ಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಹಿಂದೂ ಮನೆ ಒಡೆಯನ ಮನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಮುಸ್ಲಿಮರು ಬಾಡಿಗೆ ನೀಡುತ್ತಿಲ್ಲ. ಶಿಕ್ಷಣದ ಇಸ್ಲಾಮೀಕರಣ ವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಹಿಂದೂ ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೂ ಶಾಲೆ ಆರಂಭಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ಕುರಾನ್ ಪಠಣವನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಜೀವ ಭಯ ಮತ್ತು ಬದುಕಲಿಕ್ಕಾಗಿ ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳಕ್ಕೆ ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ.

Read more »

31
ಮಾರ್ಚ್

ದಲಿತ-ಮುಸ್ಲಿಂ ರಾಜಕಾರಣದ ‘ಭ್ರಮೆ’ ಮತ್ತು J.N ಮಂಡಲ್ ಎಂಬ ‘ವಾಸ್ತವ’- ಭಾಗ 2

– ರಾಕೇಶ್ ಶೆಟ್ಟಿ

ದಲಿತ-ಮುಸ್ಲಿಂ ರಾಜಕಾರಣದ ‘ಭ್ರಮೆ’ ಮತ್ತು J.N ಮಂಡಲ್ ಎಂಬ ‘ವಾಸ್ತವ’- ಭಾಗ 1

ದಲಿತ-ಮುಸ್ಲಿಂ ಇತಿಹಾಸ ಲೇಖನದ ಮೊದಲ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗ್ ಹೇಗೆ ದಲಿತರನ್ನುತಮ್ಮ ರಾಜಕೀಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೇಗೆ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು  ಎನ್ನುವುದನ್ನು ದಲಿತನಾಯಕ ಮಂಡಲ್ ಅವರ ಮಾತಿನಲ್ಲೇ ಕೇಳಿದ್ದೀರಿ.ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂಗಳ ಮೇಲೆ ನಡೆದ ಸರಣಿ ದೌರ್ಜನ್ಯವನ್ನು ಮಂಡಲ್ ಅವರು ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾ ಸಾಗುತ್ತಾರೆ… 

  1. ವಿಭಜನೆ: ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆಯ ನಿರ್ಧಾರವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ದಲಿತರಿಗೆ ಭವಿಷ್ಯದ ಚಿಂತೆ ಉಧ್ಭವವಾಯಿತು. ಆಗಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಸುಹ್ರವಾಡಿಯವರ ಬಳಿಗೆ ದಲಿತರ ಪರವಾಗಿ ನಿಯೋಗಗಳು ಹೋದಾಗ,ಪತ್ರಿಕಾ ಹೇಳಿಕೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ, ದಲಿತರಿಗೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ಥಾನ-ಮಾನಗಳು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲೂ ಸಿಗಲಿವೆ ಎಂದು ಭರವಸೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಆದರೆ, ವಿಭಜನೆಯ ನಂತರ, ಅದರಲ್ಲೂ ಜಿನ್ನಾ ಅವರ ಮರಣಾನಂತರ ದಲಿತರಿಗೆ ನ್ಯಾಯವಾಗಿ ದಕ್ಕಬೇಕಾದ್ದು ದಕ್ಕಲೇ ಇಲ್ಲ. ನಿಮಗೆ ಈಗ ನೆನಪಾಗುತ್ತಿರಬಹುದು, ನಾನು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಪೂರ್ವ ಬಂಗಾಳದ ಭ್ರಷ್ಟ ಆಡಳಿತದಿಂದ ದಲಿತರು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಂಕಷ್ಟ, ಪೊಲೀಸ್ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗ್ ಮುಖಂಡರ ಹಿಂದೂ ವಿರೋಧಿ ಧೋರಣೆಗಳನ್ನೂ ನಿಮ್ಮ ಗಮನಕ್ಕೆ ತರುತ್ತಲೇ ಇದ್ದೆ.
  2. ಕೆಲವು ಘಟನೆಗಳು: ನನಗೆ ಮೊದಲ ಆಘಾತ ನೀಡಿದ ಘಟನೆ ನಡೆದಿದ್ದು ಗೋಪಾಲ್ ಗಂಜ್ ಕ್ಷೇತ್ರದ ದೀಘರಕುಲ್ ಊರಿನಲ್ಲಿ. ಮುಸ್ಲಿಮನೊಬ್ಬ ನೀಡಿದ ಸುಳ್ಳು ದೂರಿನ ಮೇಲೆ ನಾಮಶೂದ್ರರ ಮೇಲೆ ಭೀಕರ ದೌರ್ಜನ್ಯವೆಸಗಲಾಗಿತ್ತು. ಅಸಲಿಗೆ ನಡೆದಿದ್ದು ಏನೆಂದರೆ, ಮುಸ್ಲಿಂ ಮೀನುಗಾರನೊಬ್ಬ ಮೀನು ಹಿಡಿಯಲು ಬಲೆ ಹಾಕಲು ಬಂದಿದ್ದನ್ನು, ಈ ಮೊದಲೇ ಬಲೇ ಹಾಕಿ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದ ನಾಮಶೂದ್ರ ವಿರೋಧಿಸಿದ್ದ. ಅಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಣ್ಣ ವಾಕ್ಸಮರವನ್ನೇ ನೆಪ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಆತ ಹತ್ತಿರದ ಮುಸ್ಲಿಂ ಹಳ್ಳಿಗೆ ಹೋಗಿ, ತನ್ನ ಹಾಗೂ ತನ್ನ ಮಡದಿಯ ಮೇಲೆ ನಾಮಶೂದ್ರ ಹಲ್ಲೆ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ದೂರು ನೀಡಿದ. ಅದೇ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಗೋಪಾಲ್ ಗಂಜ್ ನಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಅಧಿಕಾರಿಯು ದೂರಿನ ಸತ್ಯಾಸತ್ಯತೆಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸದೆ,ನಾಮಶೂದ್ರರನ್ನು ದಂಡಿಸಲು ಸಶಸ್ತ್ರ ಪೊಲೀಸ್ ಪಡೆಯನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದ. ಪೊಲೀಸರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲವು ಮುಸ್ಲಿಮರು ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ನಾಮಶೂದ್ರರ ಮನೆಗಳ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿ,ಹೆಂಗಸರು ಮಕ್ಕಳೆನ್ನದೆ ಕೈಗೆ ಸಿಕ್ಕವರ ಮೇಲೆ ಮುಗಿಬಿದ್ದು, ಧನ-ಧಾನ್ಯ ಲೂಟಿ ಮಾಡಿದರು. ಅವರ ದೌರ್ಜನ್ಯ ಯಾವ ಪರಿ ಇತ್ತೆಂದರೆ,ಅವರಿಂದ ಏಟು ತಿಂದ ಗರ್ಭಿಣಿಯೊಬ್ಬಳಿಗೆ ಅಲ್ಲೇ ಗರ್ಭಪಾತವಾಯಿತು.
  3. ಎರಡನೇ ಪೊಲೀಸ್ ದೌರ್ಜನ್ಯ ನಡೆದಿದ್ದು ಬಾರಿಸಾಲ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗೌರ್ನಡಿಯಲ್ಲಿ. ಯೂನಿಯನ್ ಬೋರ್ಡಿನ ಇಬ್ಬರು ಸದಸ್ಯರ ನಡುವೆ ಸಣ್ಣದೊಂದು ಜಟಾಪಟಿ ನಡೆದಿತ್ತು. ಇಬ್ಬರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಪೋಲೀಸರ ಜೊತೆ ಚೆನ್ನಾಗಿದ್ದ. ಪೊಲೀಸರ ಬಳಿ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಅಂತಲೂ, ಆತ ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆಯ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡುವ ಯೋಜನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ ಅಂತಲೂ ಚಿತಾವಣೆ ಮಾಡಿದ. ಆತನ ಮಾತನ್ನು ನಂಬಿದ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪೊಲೀಸ್ ಪಡೆಯನ್ನು ಕರೆಸಿಕೊಂಡ. ನಂತರ ಅವರು ಹಳ್ಳಿಯ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿ ಸಿಕ್ಕ ಸಿಕ್ಕದ್ದನ್ನು ದೋಚಿದರು. ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷ ಬಿಡಿ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದವರ ಮನೆಯನ್ನೂ ಬಿಡಲಿಲ್ಲ. ಶಿಕ್ಷಕರು, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟರೆಂದು ಬಂಧಿಸಿ ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ನಾನು ಪಕ್ಕದ ಹಳ್ಳಿಯವನೇ ಆಗಿದ್ದರಿಂದ ನನಗೆ ವಿಷಯ ತಿಳಿಸಲಾಯಿತು. ನಾನು, ಜಿಲ್ಲಾ ಮ್ಯಾಜಿಸ್ಟ್ರೇಟ್ ಹಾಗೂ ಎಸ್. ಪಿ ಯವರಿಗೆ ತನಿಖೆ ಮಾಡುವಂತೆ ಪತ್ರ ಬರೆದೆ. ಸ್ಥಳೀಯರು ತನಿಖೆಗೆ ಆಗ್ರಹಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಯಾವುದೇ ಮನವಿಗಳಿಗೂ ಉತ್ತರ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ನಾನು ಈ ಘಟನೆಯನ್ನು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟಕ್ಕೂ, ನಿಮ್ಮ ಗಮನಕ್ಕೂ ತಂದೆ. ಯಾವುದೇ ಪ್ರಯೋಜನವಾಗಲಿಲ್ಲ.

Read more »

6
ಮಾರ್ಚ್

ದಲಿತ-ಮುಸ್ಲಿಂ ರಾಜಕಾರಣದ ‘ಭ್ರಮೆ’ ಮತ್ತು J.N ಮಂಡಲ್ ಎಂಬ ‘ವಾಸ್ತವ’- (ಭಾಗ-೧)

– ರಾಕೇಶ್ ಶೆಟ್ಟಿ

“ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯ ಉಳಿಸಲು ಎರಡೇ ವಿಧಾನ – ಟಿಪ್ಪುವಿನ ಕತ್ತಿ, ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಸಂವಿಧಾನ” ಹೀಗೊಂದು ಬರಹವಿರುವ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಗೆಳೆಯರೊಬ್ಬರು ವಾಟ್ಸಾಪ್ ಮಾಡಿದ್ದರು.’ಮುಸ್ಲಿಂ + ದಲಿತ ರಾಜಕಾರಣ’ದ ಉದ್ದೇಶವಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುವ ಈ ಚಿತ್ರ ನೋಡಿದಾಗ ನನಗೆ ನೆನಪಾದವರು ಜೋಗೇಂದ್ರ ನಾಥ್ ಮಂಡಲ್ (J.N ಮಂಡಲ್).

ಈಗಿನ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ, ಆಗಿನ ಪೂರ್ವ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವರು J.N ಮಂಡಲ್. ಜಾತಿಯಿಂದ ನಾಮಶೂದ್ರರಾಗಿದ್ದ ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನ ಶುರುವಾಗಿದ್ದು ಸ್ವತಂತ್ರ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿನ ಸರಲ್ ಕುಮಾರ್ ದತ್ತಾ ಅವರನ್ನು ಸೋಲಿಸುವ ಮೂಲಕ. ಸುಭಾಷ್ ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್ ಅವರಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿದ್ದ ಮಂಡಲ್ ಅವರು, ಬೋಸ್ ಅವರನ್ನು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿನಿಂದ ಹೊರಹಾಕಿದ ನಂತರ ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗ್ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು ಶೆಡ್ಯೂಲ್ಡ್ ಕಾಸ್ಟ್ ಫೆಡರೇಷನ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದರು, 1946ರಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕೋಮುಗಲಭೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ದಲಿತರು, ಮುಸ್ಲಿಮರ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡದೇ ಗಲಭೆಯಿಂದ ದೂರವಿರಬೇಕೆಂದೂ ಮತ್ತು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದ ಮೇಲ್ವರ್ಗದ ಜನ ನಮ್ಮನ್ನು ಬಳಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ಕರೆಕೊಟ್ಟಿದ್ದರು. Direct Action Day ಮೂಲಕ ಬಂಗಾಳದ ಹಿಂದೂಗಳ Ethnic Cleansing ಗಾಗಿ  ಜಿನ್ನಾ ನೇತೃತ್ವದ ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗ್ ಕರೆ ನೀಡಿ, ಸಾವಿರಾರು ಮುಗ್ಧ ಜೀವಗಳ ಮಾರಣಹೋಮಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದಗಾಲೂ, ಮಂಡಲ್ ಅವರ ನಿಷ್ಟೆ ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗ್ ಕಡೆಗೆ ಇತ್ತು. ಕಡೆಗೆ ಭಾರತ ವಿಭಜನೆಯಾಗಿ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಾಗ, ಆ ದೇಶದ ಮೊದಲ ಕಾನೂನು-ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಚಿವರಾದವರು J.N ಮಂಡಲ್. ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವರಾಗಿಯೂ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದವರು. Read more »